Ο Κανονισμός για το Ηλεκτρονικό Εμπόριο:

Σύμφωνα με τον Κανονισμό θεσπίζεται για κάθε κράτος-μέλος μία τουλάχιστον Αρμόδια Αρχή καθώς και το “Ενιαίο Γραφείο Σύνδεσης”, των οποίων στόχος είναι ο έλεγχος και η επιτήρηση εμπορικών ιστοσελίδων, εφαρμογών κ.λπ. για σχετικές παραβιάσεις ιδίως σχετικές με τη νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών στο διαδίκτυο καθώς και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ τους.

Έρευνα και Επιβολή Προστίμων σε Εφαρμογές και Πλατφόρμες:

Πιο συγκεκριμένα, οι αρμοδιότητες των Αρμόδιων Αρχών χωρίζονται σε εξουσίες έρευνας και εξουσίες επιβολής. Στις εξουσίες έρευνας η Αρμόδια Αρχή μπορεί:

• Να έχει πρόσβαση σε οποιαδήποτε έγγραφα ή δεδομένα που μπορεί να σχετίζονται με τη παραβίαση είτε αυτά βρίσκονται σε δημόσια αρχή είτε σε οργανισμό είτε σε ιδιώτη. Τα δεδομένα αυτά μπορεί να είναι από φορολογικές δηλώσεις μέχρι χρηματοοικονομικές ροές και τραπεζικές καταθέσεις.
• Να κάνει επιτόπιους ελέγχους.
• Να αγοράζει προϊόντα ακόμα και με καλυμμένη ταυτότητα ώστε να εντοπίζουν παραβάσεις.

Στις εξουσίες επιβολής εντάσσονται ενδεικτικά:

• Η εξουσία θέσπισης προσωρινών μέτρων για αποφυγή κινδύνου σοβαρής βλάβης σε βάρους συμφερόντων των καταναλωτών.
• Να επιδιώκουν δεσμεύσεις από τον έμπορο με σκοπό την παύση της παράβασης.
• Να αφαιρούν περιεχόμενο ή να περιορίζουν την πρόσβαση σε ιστοσελίδα ή πλατφόρμα.
• Να επιβάλλουν πρόστιμα ή περιοδικές χρηματικές ποινές εφόσον υπάρχει κατάφαση παράβασης.

Οι Αρμόδιες Αρχές σύμφωνα με τον Κανονισμό λειτουργούν υπό καθεστώς αμοιβαίας συνδρομής είτε στο πλαίσιο της ανταλλαγής πληροφοριών, είτε της επιβολής προστίμων είτε συντονισμένων δράσεων ανάλογα με την έκταση της παράβασης.
Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι παραπάνω εξουσίες των αρμοδίων αρχών, μπορούν να ασκούνται σύμφωνα με το άρθρο 10 του Κανονισμού, και με δική τους ευθύνη, χωρίς τη συνδρομή ή την προηγούμενη άδεια άλλων Δημοσίων Αρχών ή του δικαστηρίου. Παρόλο που υπάρχει η πρόβλεψη ότι κατά την άσκηση των εξουσιών αυτών θα πρέπει να τηρείται η αρχή της Αναλογικότητας και οι εγγυήσεις του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι αμφίβολο κατά πόσον αυτό επαρκεί δεδομένης της μεγάλης συγκέντρωσης εξουσιών.

Ποιοι Κινδυνεύουν από το Νέο Κανονισμό:

Δεδομένου ότι ο σκοπός του Κανονισμού είναι η προστασία από παραβάσεις της Ενωσιακής Νομοθεσίας αναφορικά με τα συλλογικά συμφέροντα των Καταναλωτών, υποψήφιοι για ελέγχους και κυρώσεις είναι όσοι παραβιάζουν π.χ. τη νομοθεσία περί αθέμιτου ανταγωνισμού, διαφήμισης, διατάξεις του δικαίου των καταναλωτών κ.λπ.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων παραβάσεων είναι:

• Η συστηματική πώληση προϊόντων με χαρακτηριστικά άλλα από αυτά που περιγράφονται στο ηλεκτρονικό κατάστημα.
• Η μη αναγραφή ή λανθασμένη αναγραφή των στοιχείων επικοινωνίας του εμπόρου
• Η μη συμμόρφωση με τις διατάξεις για την υπαναχώρηση από αγορά ή επιστροφή ελαττωματικού προϊόντος
• Η παραπλανητική διαφήμιση (π.χ. εγγραφή για δωρεάν κουπόνια σουπερμάρκετ το οποίο καταλήγει σε συνδρομητική υπηρεσία.
• Οι προωθητικές ενέργειες οι οποίες καταλήγουν σε εξαπάτηση του κοινού ως προς την πραγματική ύπαρξη προσφοράς (π.χ. το κλασικό παράδειγμα όπου επιχείρηση βγάζει σε προσφορά προϊόν με μεγάλη έκπτωση έως εξαντλήσεων των αποθεμάτων. Τα αποθέματα είναι εξαιρετικά λίγα έως ανύπαρκτα ώστε όταν ο καταναλωτής φθάνει στο κατάστημα για να αγοράσει την προσφορά πείθεται σε αγορά άλλου προϊόντος το οποίο έχει μεγαλύτερο κέρδος για την επιχείρηση).

Το πρόβλημα:

Τα μέτρα αυτά δεν καταργούν και δεν περιορίζουν άλλου είδους κυρώσεις όπως διοικητικές ή ποινικές. Αυτό που τα διακρίνει σε σχέση με τα άλλα μέτρα είναι η ταχύτητα με την οποία μπορούν να εφαρμοστούν καθώς και η ενδεχόμενη αυστηρότητά τους. Δηλαδή προσθέτουν ακόμα ένα στρώμα κυρώσεων το οποίο είναι καταφανώς πιο ευέλικτο από τα υπόλοιπα και χωρίς την ευκαιρία οικειοθελούς γνωστοποίησης της παραβίασης (public disclosure) με σκοπό την μείωση της κύρωσης όπως γίνεται πλέον για τις παραβάσεις περί αθέμιτου ανταγωνισμού.
Αν και σε ορισμένες περιπτώσει καταφανούς εξαπάτησης του κοινού (ειδικά μέσω διαδικτύου) ο παρών Κανονισμός έρχεται να δώσει γρήγορη λύση του προβλήματος, το εύρος των αρμοδιοτήτων και των εξουσιών που παρέχεται στις Αρμόδιες Αρχές, φέρνει ξανά στην επιφάνεια την προβληματική για τις Ανεξάρτητες Αρχές και τη σταδιακή αποκόλληση από το κλασικό φιλελεύθερο μοντέλο αντεγκληματικής πολιτικής.

Φυσικά, δεν είναι λίγοι αυτοί που διαβάζουν τους όρους χρήσης ιστοσελίδας ενός e-shop πριν κάνουν την αγορά για να πάρουν πληροφορίες όπως είναι οι τρόποι αποστολής, το δικαίωμα επιστροφής, ή η εγγύηση των προϊόντων.

Οι κύριες νομικές διατάξεις που μας αφορούν εδώ είναι ο νόμος 2251/1994 για την προστασία του καταναλωτή και το προεδρικό διάταγμα 131/2003 από την Οδηγία 2000/31 EC για το ηλεκτρονικό εμπόριο.

Ορίστε λοιπόν 5 νομικά ζητήματα που πρέπει να προσέξετε στους όρους χρήσης μιας ιστοσελίδας που λειτουργεί σαν e-shop:

Κανείς δεν πρόκειται να εμπιστευτεί την αγορά από το ηλεκτρονικό σας κατάστημα, αν δει ότι δεν έχετε σωστούς ή καθόλου όρους χρήσης

Οι όροι χρήσης της ιστοσελίδας, στην οποία αποτελούν τους όρους μιας ηλεκτρονικής σύμβασης. Αυτό σημαίνει ότι δεσμεύει τόσο την επιχείρηση όσο και τον πελάτη ενδιαφερόμενο. Αν λοιπόν έχετε σκοπό να «κλέψετε» από αλλού τους όρους χρήσης της ιστοσελίδας ή του e-shop σας, τουλάχιστον πρέπει να τους διαβάσετε πρώτα ούτως ώστε να αφαιρέσετε τα κομμάτια που είναι ασυνάρτητα ή δε σχετίζονται με τον δικό σας τομέα. Κανείς δεν πρόκειται να εμπιστευτεί την αγορά από το ηλεκτρονικό σας κατάστημα, αν δει ότι δεν έχετε σωστούς ή καθόλου όρους χρήσης.

Eπειδή απλώς γράφετε κάτι στους όρους χρήσης, δε σημαίνει ότι απαραίτητα αυτό είναι έγκυρο.

Έχετε υπ’ όψη σας ότι επειδή απλώς γράφετε κάτι στους όρους χρήσης, δε σημαίνει ότι απαραίτητα αυτό είναι έγκυρο. Υπάρχουν διατάξεις οι οποίες είναι αναγκαστικής εφαρμογής ακόμα και όταν πρόκειται για ηλεκτρονική σύμβαση. Έτσι, ακόμα κι αν γράψετε κάτι αντίθετο με αυτές πολύ απλά δεν ισχύει. Για παράδειγμα, αναφέρεται στο άρθρο 12 του ν. 2251/1994 , ότι ρήτρες με τις οποίες ο καταναλωτής παραιτείται από την άσκηση των δικαιωμάτων που ορίζονται στο παρόν άρθρο ή ο προμηθευτής απαλλάσσεται των ευθυνών του κατά το άρθρο αυτό, είναι άκυρες.

Θα πρέπει επίσης να αναφέρονται καθαρά μέσα στην ιστοσελίδα εκτός των άλλων και τα στοιχεία της επιχείρησης όπως επωνυμία, διεύθυνση, τηλέφωνο κ.α., εφόσον πρόκειται για e-shop. Επίσης, πρέπει να αναφέρονται και τα κόστη αποστολής εφόσον πρόκειται για κάποιο προϊόν.

Σύμφωνα επίσης με τον ίδιο νόμο, ο αγοραστής έχει δικαίωμα υπαναχώρησης από τη σύμβαση για διάστημα τουλάχιστον 10 εργάσιμων ημερών αφότου λάβει το προϊόν. Αυτή η προθεσμία μπορεί να είναι μεγαλύτερη αλλά σε καμία περίπτωση μικρότερη και πρέπει να αναφέρεται ρητά στους όρους χρήσης. Επίσης, όπως είπαμε, ακόμα κι αν γράψετε ότι δικαίωμα επιστροφής δεν υπάρχει, αυτό δεν ισχύει γιατί υπερισχύει η διάταξη του νόμου.

Τώρα μπορεί εσείς να σκεφτείτε ότι εφόσον εσείς έχετε ήδη πάρει τα λεφτά σας, ας πούμε μέσω πιστωτικής κάρτας, τότε μπορείτε να μη δεχθείτε την επιστροφή του προϊόντος. Όμως, ο αγοραστής που έχει πληρώσει μέσω πιστωτικής κάρτας, έχει δικαίωμα να πει στην τράπεζα του, σύμφωνα με το άρθρο 4§11 του ν. 2251/1994 να ακυρωθεί η συναλλαγή οπότε η τράπεζα θα τα επιστρέψει πίσω, είτε το θέλετε είτε όχι.